historia Bystrowice

Kategoria: O nas
Jacek Bazak

Bystrowice – wieś została lokowana na prawie polskim pod nazwą Bystrejowice w połowie XIV wieku. W XVII wieku spotykamy także nazwę Bystrziowice. Prawdopodobnie od XIV wieku wieś należała do Mikołaja Mzurowskiego razem z pobliskimi miejscowościami, a później przeszła we władanie jego syna Jana Mzurowskiego. W 1464 roku Bystrowice wraz z powstałym na jej gruntach przysiółkiem Więckowicami zostały podzielone między synów Jana Mzurowskiego – Jana i Mikołaja, a nieco wcześniej, bo w 1450 roku miejscowość przeniósł król Kazimierz Jagielończyk (podobnie jak inne wsie na tym terenie) z prawa polskiego na prawo niemieckie. Kolejni właściciele Bystrowic, mimo, iż należeli do rodu Mzurowskich, herbu Nieczuja pisali się Bystrowscy. Tak postąpił syn Jana Mzurowskiego, wspomniany już Mikołaj na początku XVI wieku. W wieku XVI Bystrowice były wsią dobrze zagospodarowaną, istniał młyn na Mleczce, w 1507 roku w źródłach wzmiankowana jest cerkiew. Prawdopodobnie cerkiew uległa zniszczeniu podczas niezwykle niszczących najazdów tatarskich z lat 1623 – 1624.  O dobrej sytuacji gospodarczej wsi świadczy również proces o dziesięciny z pól chłopskich między właścicielami Bystrowic, a proboszczem z Rudołowic. Początkiem XVII wieku miejscowość przeszła w posiadanie Konstantego Zamoyskiego, a następnie przeszła w posiadanie Tomasza Zamoyskiego, syna słynnego hetmana i kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. Jeżeli chodzi o Bystrowice sytuacja jest o tyle ciekawa, że wieś nie weszła w skład dóbr ordynackich Zamoyskich, a nawet przejętego w 1636 roku od właścicielki Jarosławia Anny Ostrogskiej klucza wysockiego. W 1628 roku Bystrowice posiadały 3 zagospodarowane łany, młyn o jednym kole, we wsi znajdowała się karczma. Karczmarz zajmował się wyszynkiem alkoholu oraz dodatkowo uprawiał ¼ łanu ziemi. Łany wymieniane w wykazach skarbowych nie oznaczały chłopskich nadziałów ziemi, lecz były określeniem powierzchni uprawnej danej wsi. Jeden łan w ziemi przemyskiej (tzw. łan frankoński) liczył 43 i 1/5 morga, czyli nieco ponad 25 hektarów. Natomiast mórg stanowił miarę powierzchni ziemi określoną wielkością pola zaoranego w ciągu jednego dnia przez parę wołów i obejmował 0,5985 hektara. Ponadto mieszkało 4 zagrodników uprawiających role i rzemieślnik, zapewne obsługujący gościniec węgierski. Około 1670 roku Bystrowice zostały podzielone na dwie córki Jana i Zofii Zamoyskich – Marianny, żony Konstantego Woronicza oraz Magdaleny, żony Wojciecha Drohojowskiego, zmarłego przed 1659 rokiem, a potem Zygmunta Bronickiego. W następnym pokoleniu połowa Bystrowic należała do Jerzego Woronicza, natomiast druga część stała się przyczyną konfliktu pomiędzy dziećmi Magdaleny z pierwszego i drugiego małżeństwa. W 1713 roku w Bystrowicach gospodarowało 6 kmieci na połłanku, 4 zagrodników i 6 chałupników. Wieś była zrujnowana częstymi przechodami wojsk, niezwykle częstymi w czasie trzeciej wojny północnej, aż 15 ról leżało odłogiem, a czarę nieszczęść przechyliła zaraza na bydło.

Kolejnymi właścicielami Bystrowic byli Wapowscy, Morscy, Popielowie, Zaklice, a następnie córka tych ostatnich Józefa, zamężna z Stanisławem Skrzyńskim. Później Bystrowice sprzedano Józafowi Anlaufowi, a ten z kolei przepisał ją na synów Alojzego i Stanisława. Ten ostatni spłacił brata i stał się właścicielem liczącego 400 morgów terenu. Przy majątku była cegielnia, młyn, murowana obora a także gorzelnia. Gorzelnia funkcjonowała aż do lat 20 XX wieku, kiedy została sprzedana przez Romana Wolskiego Związkowi Mleczarskiemu. po przebudowie mleczarnia była czynna dopiero po II wojnie światowej, następnie zlikwidowano ją, a budynek przekazano jarosławskiej fabryce ciastek.  Wcześniej w 1862 roku założono 1 – klasową szkołę podstawową, a od 1875 roku szkoła posiadała już własny drewniany budynek. W 1902 roku uczyło się tam 106 osób, nauczycielem był Feliks Sroczyński. Bibliotekę założono 4 lata później, początkowo liczyła 188 książek. Bystrowice z Więckowicami w 1902 roku miały 126 domów, a we wsi mieszkało 709 osoby w tym  obszar dworski Bystrowic obejmował, 6 domów i 45 osób. W 1902 roku założono obecnie najstarszą na terenie gminy Roźwienica Ochotniczą Straż Pożarną. Bystrowice posiadały także jedynego wśród wszystkich miejscowości należącej do obecnej gminy Roźwienica weterynarza, była to kobieta Albina Stolarska. W 1903 roku Wdowa po Alojzym Anlaufie sprzedała cały majątek jarosławskim kupcom zbożowym Szajmnie Goldmanowi, Chaimowi Ziperowi i Jakubowi Klepnerowi. Mniej więcej w tym czasie wieś liczyła razem z Więckowicami 709 mieszkańców. Następnie w 1912 roku część folwarku kupił Eustachy Wolski, dwór i kilkadziesiąt morgów ziemi kupili dla swojej siostry Jadwigi bracia Ustrzyccy z Czelatyc. W 1914 roku uciekła przed Rosjanami, a gdy wróciła dwór stał ruiną. 

Bystrowice nie posiadają ciekawych zabytków, jednak na uwagę zasługuje karczma, murowana na przełomie XIX i XX wieku obecnie szkoła podstawowa. Z tego samego okresu pochodzi kilkanaście zabytkowych domów oraz dwie murowane kapliczki. W centrum wsi wznosi się, położony na niewielkim wzniesieniu nowo wybudowany budynek kościoła.             

 

 

 

 

 

 

 tekst: Jacek Bazak

foto: praca własna 

 

 

For best business class hosting read InMotion Reviews and get a good web hosting deal.
Joomla Templates designed by Web Hosting Top