Historia Wola Roźwienicka

Historia Woli Roźwienickiej

     Wola Roźwienicka powstała prawdopodobnie z inicjatywy Jana Gołuchowskiego mana Roźwienicy w pierwszej połowie XV wieku. Nazwa Wola sugeruje, iż wieś została założona na tzw. surowym korzeniu, a osadnicy dysponowali od kilku nawet do 30 – letniego okresu wolnizny od świadczeń na rzecz feudała. Przypuszczalnie był to przysiółek znacznie starszej Roźwienicy, który w miarę rozwoju gospodarczego przekształcił się w osobną wieś. Już najmłodszy syn Jana Gołuchowskiego – Jakub, tytułuje się manem Roźwienicy i Woli Roźwienickiej. Do XVII wieku (1628 r.) Wola Roźwienicka była dużą dobrze zagospodarowaną wsią. Posiadała 15 ½ zagospodarowanych łanów kmiecych, mieszkało 9 rodzin zagrodniczych, 14 rodzin komorników w tym 5 komorników posiadało bydło oraz 1 rzemieślnik. Wieś miała swój młyn o 1 kole i uiszczała 6 groszy podatku od propinacji alkoholu. W połowie XVII wieku (1651 r. ) areał uprawny Woli Roźwienickiej zmniejszył się do 12 łanów, ale w tym półtora łana było przekazane na uposażenie kościoła parafialnego w Rudołowicach lub co mniej prawdopodobne cerkwi w Roźwienicy. Miejscowość zamieszkiwało 9 rodzin zagrodniczych, 13 rodzin komorników i aż 6 rzemieślników. Po niezwykle ciężkich dla Rzeczpospolitej i ziemi przemyskiej wojnach „potopu” szwedzkiego w spisie podatkowym z 1658 roku, spotykamy Wolę Roźwienicką jako dotkliwie zrujnowaną długim konfliktem wojennym. Spustoszone było aż 8 ½ łana, a podatków nie miało z czego zapłacić 7 rodzin zagrodników i tyle samo rodzin komorników. Wykaz także nie wspomina o rzemieślnikach jeszcze nie tak dawno pracujących we wsi. Uprawiano zaledwie półtora łana, mieszkało 2 rodziny zagrodnicze i 6 rodzin komorników. Zawieruchę wojenną przetrwał również młyn.

Około 1850 roku folwark w Woli Roźwienickiej należy do klucza zarzeckiego Dzieduszyckich. Zapewne jeszcze w XVIII wieku został zakupionych przez rodzinę Morskich, a później zostały przepisane na Dzieduszyckich. Krótką wzmiankę o wsi zamieścił także Słownik geograficzny Królestwa Polskiego: Wola Roźwienicka – wieś w powiecie jarosławskim na północny zachód od Roźwienicy przy drodze do Kańczugi nad potokiem Pruchnik, uchodzącym do Mleczki. Ciągnie się długą ulicą wzdłuż rzeki, 97 domów i 4 na obszarze większej posiadłości dworskiej hrabiego Dzieduszyckiego, 521 mieszkańców,234 wyznania rzymskokatolickiego  , 267, wyznania greckokatolickiego, 20 izraelitów. Szkołę w Woli Roźwienickiej założono w 1872 roku jako ludową, a następnie w 1875 roku zorganizowano jako publiczną. W 1902 roku uczęszczało tam 110 uczniów, nauczycielką w tym czasie była Julia Tokarzówna. Wieś w tym czasie liczyła 125 domów, w których mieszkało 694 osoby, w tym obszar dworski, należący do Dzieduszyckich liczył 4 domy i 38 osób. Zarządcą folwarku był Józef Łoziński. Bibliotekę w Woli Roźwienickiej założono w 1903 roku, początkowo liczyła 67 książek. W 1909 roku liczba ludności wsi wzrosła zaledwie o kilka osób i wynosiła 698 osób.

W Woli Roźwienickiej zachowało się kilkanaście drewnianych domów z początków XX wieku zarejestrowanych jako zabytki. Do rejestru zabytków zalicza się murowaną szkołę z 1936 roku oraz 3 urokliwe kapliczki. We wsi znajduje się również pamiątkowy głaz z umieszczoną na nim tablicą, upamiętniającą 6 mieszkańców wsi zamordowanych przez hitlerowców w czasie pacyfikacji wsi w dniu 13 lipca 1944 roku

autor: Jacek Bazak

Scroll to Top